Type Basisaanbod

Leerlingen met een (gemotiveerd) verslag type basisaanbod hebben leerproblemen of -stoornissen of  een licht verstandelijke beperking. Enkele voorbeelden zijn:

  • dyslexie/ dyscalculie
  • beperkte cognitieve mogelijkheden
  • automatisatieproblemen
  • problemen met werkhouding, plannen, organiseren,…

Het is aantrekkelijk om ondersteuning in dit geval vooral individueel in te zetten om een leerling bij te werken voor een bepaald vak. Dit is echter niet de bedoeling van ondersteuning !

Wat kan een ondersteuner dan wel doen? Samen met de leerkracht zoeken naar wat een bepaalde leerling nodig heeft om tot leren te komen. Enkele voorbeelden:

  • Samen zoeken naar hulpmiddelen die een leerling nodig heeft om tot leren te komen + de leerling leren werken met de hulpmiddelen (eerst individueel maar altijd met terugkoppeling naar de klas)
  • Samen zoeken naar aanpassingen in de leerstof:
    • Welke leerstof kan volledig aangeboden worden
    • Welke leerstof kan aangeboden worden mits aanpassingen
    • Welke leerstof kan geschrapt worden
  • Samen zoeken naar didactische werkvormen zodat de leerkracht kan tegemoetkomen aan de grote diversiteit van de klasgroep + die samen implementeren
  • Samen zoeken naar aanpassingen wat betreft vraagstelling, instructie, lesopbouw,…

Er wordt altijd gezocht naar een evenwicht tussen wat de leerling nodig heeft en wat haalbaar is voor de leerkracht. Net daarom is een nauwe samenwerking met de leerkrachten zo belangrijk. Vaak is het geen kwestie van meer te doen, maar wel om sommige dingen op een andere manier te doen. Een bijkomend voordeel hiervan is dat deze aanpassingen/maatregelen/hulpmiddelen ook een meerwaarde kunnen zijn voor andere leerlingen in de klas.

Type 3

Onder dit type vallen leerlingen met gedrags- en emotionele problemen of stoornissen. Enkele voorbeelden zijn:

  • ADHD
  • Opstandig gedrag tegenover volwassenen
  • Herhaaldelijke conflicten met medeleerlingen in de klas, op de speelplaats,…
  • Concentratieproblemen
  • Impulsief gedrag

Deze leerling hebben meestal baat bij een consequente aanpak. Ondersteuners kunnen echter maar een beperkte tijd aanwezig zijn bij een leerling. Daarom is het belangrijk dat de (het) leerkracht(enteam) nauw betrokken wordt bij het ondersteuningstraject.

Het is aan te raden om bij deze soort ondersteuning na te denken over alternatieve ondersteuningsvormen. Bij opstandig gedrag kan het bv. een meerwaarde zijn om de leerkracht en de ondersteuner tijd te geven om samen te zoeken naar een aanpak. De leerkracht kan dit dan een bepaalde periode uitproberen en daarna zitten leerkracht en ondersteuner opnieuw samen om bij te sturen waar nodig.

Individuele ondersteuning kan zeker maar ondersteuners zijn geen therapeuten. Wanneer een leerling nood heeft aan psychologische ondersteuning (bv. bij aanvaarding van een diagnose, bij verwerken van bepaalde trauma’s,…) blijft externe therapie aangewezen.

Type 9

Dit zijn leerlingen met (een vermoeden van) autismespectrumstoornis (ass). Zoals de naam doet vermoeden, is er geen eenduidige profiel voor dé leerling met ass. Deze leerlingen kunnen op verschillende gebieden problemen ondervinden:

  • sociale interactie: weinig inlevingsvermogen, niet begrijpen van bepaalde situaties, …
  • relaties: eigen grenzen aangeven, respecteren van andermans grenzen,…
  • taalgebruik: begrip van instructies, figuurlijke taal,…
  • executieve functies: plannen, organiseren,…
  • omgaan met onverwachte gebeurtenissen

De naam vertelt ons ook dat het om een stoornis gaat. Dit wil zeggen dat de groeikansen beperkt zijn: een leerling kan zeker groeien maar zal evengoed moeten leren omgaan met bepaalde beperkingen. Ass kan je niet ‘genezen’.

Hieruit vloeit voort dat ondersteuning zich niet enkel op de leerling zal richten, maar dat het ook belangrijk zal zijn dat de omgeving deels wordt aangepast. Soms kunnen kleine ingrepen al een groot effect hebben, niet alleen voor de leerling met ass maar voor de volledige klasgroep. Het gaat dan om dingen zoals:

  • de structuur van de dag/ een les op voorhand overlopen
  • meervoudige opdrachten opsplitsen
  • klasschikking aanpassen
  • prikkelarme hoek voorzien
  • duidelijke opdrachten en rollen voorzien tijdens groepswerk

Het zal een ‘trial and error’-proces zijn om te vinden wat werkt voor de leerling.

Een ondersteuner kan ook individueel werken met de leerling. Enkele voorbeelden zijn:

  • De leerling ondersteunen om aan zijn medeleerlingen uit te leggen wat ass is en op welke manier zij hem/haar kunnen helpen
  • Onderzoeken met de leerling wat de sterke punten en groeikansen zijn om te achterhalen wat hem/haar kan helpen
  • De leerling leren werken met bepaalde hulpmiddelen vooraleer ze in de klas gebruikt kunnen worden

Let wel op, individuele ondersteuning kan therapie niet vervangen! Bv. wanneer een leerling de diagnose nog niet aanvaard heeft, zal psychologische begeleiding door een externe therapeut nodig zijn.